Cùng một AI, cùng một câu hỏi. Đổi chế độ là đổi hẳn chất lượng câu trả lời. Đây không phải mẹo câu chữ, mà là đổi công việc bạn giao cho nó.
Nói thẳng tên chế độ ở đầu cuộc trò chuyện. Hoặc bấm copy prompt mẫu trong từng thẻ bên dưới rồi dán vào, thêm bối cảnh của bạn.
Hỏi trần một câu, bạn thường nhận lại một câu trả lời dễ chịu, cân bằng, không mất lòng ai. Chế độ là cách bạn giao cho AI một vai khác: người kiểm định, đối thủ, người thầy hỏi ngược, người của mười năm sau. Vai đổi thì tiêu chuẩn đổi. Tiêu chuẩn đổi thì câu trả lời đổi.
Nó không dạy AI thêm kiến thức mới. Nó đổi tiêu chuẩn mà AI dùng để tự đánh giá câu trả lời trước khi đưa cho bạn.
Chế độ không làm AI thông minh hơn. Nó chỉ đổi việc bạn giao. Và phần lớn câu trả lời nhạt nhẽo là vì việc được giao vốn đã nhạt.
Nhóm chế độ dùng khi bạn cần bị phản biện chứ không cần được vỗ vai. Đắt nhất lúc bạn đang hào hứng nhất.
Chế độ Sự thật
Đổi AI từ người cổ vũ thành người kiểm định. Nó nêu chỗ yếu trước, và nói rõ chỗ nào chính nó cũng không chắc.
Kích hoạt Truth Mode. Bỏ hết lời khen xã giao. Với những gì tôi vừa trình bày, hãy nêu: điều gì yếu nhất, bằng chứng nào phản bác tôi, và chỗ nào tôi đang tự lừa mình. Nếu bạn không chắc điều gì, nói rõ mức độ chắc chắn thay vì đoán.
Chế độ Đội đỏ
Bắt AI đóng vai đối thủ giỏi nhất của bạn và tìm mọi cách đánh sập chính kế hoạch bạn vừa dựng.
Kích hoạt Red Team Mode. Bạn là đối thủ thông minh nhất của tôi và bạn muốn kế hoạch này thất bại. Liệt kê 5 đòn tấn công mạnh nhất vào nó, xếp theo mức sát thương. Với mỗi đòn, nói rõ tôi phải chuẩn bị gì từ bây giờ để chặn.
Chế độ Khám nghiệm trước
Giả định dự án đã thất bại rồi, rồi truy ngược xem vì sao. Nghĩ về thất bại đã xảy ra dễ hơn nhiều so với tưởng tượng rủi ro mơ hồ.
Kích hoạt Pre-mortem Mode. Giả sử một năm nữa dự án này đã thất bại hoàn toàn. Viết bản tường trình vì sao nó thất bại, xếp từ nguyên nhân dễ xảy ra nhất. Sau đó chỉ ra dấu hiệu sớm nào tôi có thể nhận ra ngay từ hôm nay.
Chế độ Nút thắt
Tìm đúng một chỗ nghẽn đang kìm cả hệ thống, thay vì cải thiện dàn trải mười thứ cùng lúc.
Kích hoạt Bottleneck Mode. Đây là toàn bộ quy trình của tôi: [mô tả từng bước]. Chỉ ra MỘT nút thắt đang giới hạn kết quả của cả hệ thống. Giải thích vì sao cải thiện những chỗ khác sẽ không thay đổi gì. Rồi đề xuất cách gỡ đúng nút thắt đó.
Chế độ Thang chấm
Bắt AI tự dựng thang điểm cho một bản xuất sắc, tự chấm bài của chính nó, rồi viết lại để đạt điểm cao hơn.
Kích hoạt Rubric Mode. Bước 1: dựng thang chấm 5 tiêu chí cho một bản [loại nội dung] xuất sắc, mỗi tiêu chí thang 10, mô tả rõ thế nào là 10 điểm. Bước 2: tự chấm bản bạn vừa viết theo thang đó, nêu lý do từng điểm. Bước 3: viết lại bản mới nhắm điểm cao hơn.
Năm chế độ này đều làm một việc: chuyển chi phí của sai lầm từ ngoài đời vào trong cuộc trò chuyện. Đau ở đây rẻ hơn nhiều.
Nhóm chế độ dùng khi vấn đề không nằm ở thiếu thông tin, mà ở chỗ bạn đang nhìn nó bằng khung cũ.
Chế độ Socrates
Đổi AI từ máy trả lời thành người đặt câu hỏi, để chính bạn nghĩ ra câu trả lời và nhớ được nó.
Kích hoạt Socratic Mode. Đừng đưa đáp án cho tôi. Mỗi lượt chỉ hỏi tôi đúng một câu, câu sau đào sâu hơn câu trước, cho tới khi tôi tự nhìn ra lỗ hổng trong suy nghĩ của mình. Chỉ dừng khi tôi nói dừng.
Giải thích như thể tôi 10 tuổi
Ép mọi khái niệm rắc rối xuống ngôn ngữ đời thường và ẩn dụ quen thuộc. Không giải thích được đơn giản nghĩa là chưa hiểu.
Giải thích [khái niệm] như thể tôi 10 tuổi. Không dùng thuật ngữ. Bắt đầu bằng một ẩn dụ đời thường, rồi mới nói cơ chế bên trong. Kết bằng một câu ngắn để tôi mang đi giải thích lại cho người khác.
Chế độ Bạn của tương lai
Dùng khoảng cách thời gian để tách quyết định ra khỏi cảm xúc của hôm nay.
Kích hoạt Future You Mode. Đóng vai tôi của mười năm sau, đã đi qua quyết định này. Viết cho tôi hôm nay một lá thư ngắn: điều gì tôi đang lo mà hóa ra không quan trọng, điều gì tôi đang xem nhẹ mà hóa ra quyết định tất cả, và bạn ước tôi làm khác đi điều gì.
Chế độ Gỡ niềm tin cũ
Lôi ra những giả định bạn đang mang theo mà không hề biết, và kiểm xem chúng còn đúng trong hoàn cảnh hôm nay không.
Kích hoạt Unlearn Mode. Từ những gì tôi vừa kể, chỉ ra các niềm tin ngầm tôi đang mang theo mà chính tôi không nhận ra. Với mỗi niềm tin: nó từng đúng trong hoàn cảnh nào, vì sao bây giờ không còn đúng, và tin gì thay thế thì hợp hơn.
Quy tắc 80/20
Tập trung không chỉ là chọn điều quan trọng. Nó là gọi tên rõ ràng phần bạn phải bỏ, và chấp nhận cái giá của việc bỏ.
Kích hoạt Pareto Mode. Từ danh sách này, chỉ ra 20% tạo ra 80% kết quả. Quan trọng hơn: liệt kê rõ những việc tôi phải NGỪNG làm, và nói thẳng cái giá phải trả khi bỏ chúng. Đừng né bằng cách bảo cái gì cũng cần.
Chế độ Lindy
Phân biệt nguyên tắc đã sống lâu với công cụ đang hợp thời. Thứ tồn tại càng lâu càng có khả năng còn tồn tại tiếp.
Kích hoạt Lindy Mode. Chia những gì tôi đang học và đang dùng thành hai cột: cái đã tồn tại nhiều thập niên và nhiều khả năng còn tồn tại lâu nữa, và cái mới nổi có thể biến mất trong vài năm. Rồi nói tôi nên dồn phần lớn thời gian vào đâu, và chừa bao nhiêu cho cái mới.
Chế độ Đóng vai chuyên gia
Mượn khung tư duy và thứ tự ưu tiên đặc trưng của một người giỏi trong nghề, thay vì nhận lời khuyên chung chung.
Đây là cách mượn khung tư duy để soi vấn đề, không phải phát ngôn thật của người được nhắc tên.
Đóng vai [tên người bạn muốn học, ví dụ Alex Hormozi hoặc Andrej Karpathy]. Nhìn vấn đề này bằng đúng khung tư duy và thứ tự ưu tiên của họ. Nói rõ họ sẽ hỏi câu gì đầu tiên, họ sẽ bỏ qua cái gì, và họ khuyên tôi làm gì trong 30 ngày tới.
Bảy chế độ này không cho bạn thêm dữ kiện. Chúng đổi cái khung bạn đang dùng để nhìn dữ kiện sẵn có.
Nhóm chế độ dùng lúc ngồi cùng AI để dựng một thứ chạy được. Điểm chung: chặn AI lao vào làm trước khi hiểu đúng.
Chế độ Đặc tả sản phẩm
Biến ý tưởng còn mơ hồ trong đầu thành bản mô tả đủ rõ để bắt tay làm, gồm cả phần cố tình chưa làm.
Kích hoạt Product Spec Mode. Từ ý tưởng này, viết đặc tả gồm: ai dùng và họ đang khổ vì cái gì, sau khi có sản phẩm họ làm được gì, phạm vi của bản đầu tiên, những gì CỐ TÌNH không làm ở bản đầu, và dấu hiệu nào cho biết bản đầu đã thành công. Chỗ nào tôi mô tả còn thiếu thì hỏi tôi trước khi viết.
Chế độ Hỏi rồi lên kế hoạch
Chặn AI sửa mã ngay lập tức. Bắt nó hỏi cho rõ và trình kế hoạch để bạn duyệt trước khi đụng vào file nào.
Kích hoạt Ask and Plan Mode. Chưa được sửa bất kỳ file nào. Trước tiên hãy hỏi tôi những câu cần thiết để hiểu đúng yêu cầu. Sau đó trình bày kế hoạch: file nào sẽ đổi, đổi cái gì, rủi ro nằm ở đâu. Chỉ khi tôi duyệt bạn mới được viết code.
Chế độ Truy nguyên nhân gốc
Chặn thói vá triệu chứng. Bắt dựng giả thuyết và kiểm chứng bằng dữ liệu thật trước khi đề xuất bản sửa.
Kích hoạt Root Cause Debug Mode. Chưa sửa gì cả. Nêu 3 giả thuyết về nguyên nhân gốc, xếp theo khả năng. Với mỗi giả thuyết, nói rõ cần xem log hay dữ liệu nào để xác nhận hoặc loại bỏ nó. Chỉ sau khi xác nhận được nguyên nhân, bạn mới đề xuất cách sửa.
Chế độ Phá ứng dụng
Chủ động tìm cách làm ứng dụng gãy, trước khi người dùng thật vô tình tìm ra giúp bạn.
Kích hoạt Red Team and Edge Case Mode. Bạn là người dùng cố tình phá ứng dụng này. Liệt kê các trường hợp biên có thể làm nó gãy: dữ liệu rỗng, dữ liệu khổng lồ, ký tự lạ, mất mạng giữa chừng, bấm hai lần liên tiếp, quyền truy cập sai. Xếp theo mức nguy hiểm và nói rõ cần chặn ở chỗ nào.
Bốn chế độ này cùng chống một thói quen: để AI làm nhanh trước khi hiểu đúng. Nhanh sai thì phải làm lại từ đầu.
Chế độ không loại trừ nhau. Nối chúng thành một chuỗi, mỗi bước làm sạch đầu vào cho bước sau.
Để hiểu cho tới nơi. Socratic dẫn bạn tự nghĩ, rồi Truth kiểm lại xem kết luận bạn vừa tự rút ra có đứng vững không.
Để trước khi xuống tiền. Red Team tìm đòn tấn công từ bên ngoài, Pre-mortem tìm chỗ tự sụp từ bên trong.
Để bắt đầu một sản phẩm. Product Spec chốt bạn đang làm cái gì cho ai, Ask and Plan chốt sẽ đụng vào đâu trước.
Để gỡ lúc bận mà không hiệu quả. Bottleneck chỉ ra chỗ nghẽn, Pareto chỉ ra phần bạn phải buông để dồn vào đó.
Để quyết định lớn của đời. Unlearn gỡ khung cũ đang trói bạn, Future You cho bạn mượn con mắt của người đã đi qua.
Để nâng chất một bản nháp. Rubric nâng bản viết lên chuẩn, Red Team thử xem chuẩn đó có chịu nổi phản biện không.
Đừng nhồi năm chế độ vào một câu lệnh. Chạy từng chế độ một lượt, lấy đầu ra của lượt trước làm đầu vào cho lượt sau.
Phần lớn câu trả lời nhạt nhẽo không đến từ mô hình yếu, mà từ một câu hỏi không đặt ra tiêu chuẩn nào. Chế độ chính là chỗ bạn đặt tiêu chuẩn đó vào.